Napisz do nas: biuro@dietanova.org

Dlaczego wapń jest ważnym składnikiem diety dzieci i młodzieży ?

Dlaczego wapń jest ważnym składnikiem diety dzieci i młodzieży ?

Wapń w organizmie rozmieszczony jest w kościach i tkankach. Oprócz tego, że jest podstawowym budulcem zębów i kości pełni w organizmie wiele istotnych funkcji m.in. bierze udział w procesie krzepnięcia krwi oraz odpowiada za prawidłową czynność serca. Niedobór wapnia w organizmie wywołany niedostatecznym spożyciem wapnia z dietą powoduje zawroty głowy, napady duszności, skurcze krtani. W okresie dzieciństwa i dojrzewania kształtuje się tkanka kostna, dlatego ważne jest, aby dieta dzieci i młodzieży była bogata w produkty dostarczające ilości wapnia pokrywające jego dzienne zapotrzebowanie.

Dzienne zapotrzebowanie na wapń jest największe w grupie dzieci i młodzieży w porównaniu do pozostałych grup populacyjnych, gdyż w tym okresie następuje gwałtowny wzrost organizmu. Według najnowszych krajowych norm żywienia średnie zapotrzebowanie wynosi 1100 mg dla wapnia.

Liczne badania wykazują zbyt niskie spożycie wapnia w grupie dzieci i młodzieży.  Wynika to ze stosunkowo małego udziału mleka i produktów mlecznych w całodziennej racji pokarmowej. Ze wszystkich grup produktów mleko i mleczne przetwory stanowią najbogatsze źródło wapnia. Cennym źródłem tego pierwiastka są również ryby, orzechy i suszone owoce oraz w warzywa ciemnozielone.

W celu zwiększenia ilości  wapnia w diecie dzieci i młodzieży należy przede wszystkim zwiększyć udział mleka i produktów mlecznych w diecie do 3-4 porcji dziennie (przykłady porcji – tabela 1). Produkty zaliczane do najcenniejszych źródeł wapnia to: mleko, napoje mleczne fermentowane (jogurt, kefir, maślanka), sery podpuszczkowe m.in. Edamski, Gouda, Parmezan.

Należy pamiętać, aby wybierać napoje mleczne o obniżonej zawartości tłuszczu (np. mleko 2 % zamiast mleka 3,2%), ale nie beztłuszczowe- 0% lub z dopiskiem „light”, ponieważ z takich produktów wapń nie jest dobrze przyswajalny. Innym dobrym źródłem wapnia są również ryby morskie szczególnie gatunki spożywane z całym szkieletem, np. szprotki i sardynki. Pozostałe produkty jakie należy uwzględniać w całodziennej diecie to przede wszystkim ciemnozielone warzywa liściaste, warzywa kapustne, brukselka bób, szczypiorek,  natka pietruszki, orzechy, nasiona oraz suszone. Dodatkowo ilość wapnia w diecie można zwiększyć okresowo spożywając wody średnio- i wyskomineralizowane oraz soki owocowe wzbogacane w wapń.

Na podstawie zaobserwowanych nieprawidłowości występujących w sposobie żywienia dzieci i młodzieży konieczne jest wprowadzenie edukacji żywieniowej w celu uświadomienia jak ważną rolę odgrywa w organizmie człowieka wapń oraz jakie negatywne skutki mogą w przyszłości nastąpić z powodu niedostatecznego spożycia wapnia, szczególnie w okresie wzrostu i dojrzewania.

 

Tabela 1. Przykłady porcji wybranych produktów mlecznych

Produkty Miary domowe
Mleko Szklanka (250 g)
Jogurt Kubeczek (150 g)
Kefir ¾ szklanki (200 g)
Ser twarogowy ½ kostki (100 g)
Ser podpuszczkowy 2 plasterki (30 g)

 

Autor: Paulina Zalewska

Bibliografia:

  1. Brzozowska A. (2002): Składniki mineralne w żywieniu człowieka. 48-52.
  2. Brzozowska A.: Składniki mineralne. [w:] Gawęcki J. (red.): Żywienie człowieka. Podstawy nauki o żywieniu. Wyd. Naukowe PWN, Warszawa 2012, 228-234
  3. Czerwińska D. (2013): Mocne kości, zdrowe zęby. Znaczenie wapnia oraz jego źródła w diecie. Przegląd Gastronomiczny, 67, 3, 9-11.
  4. Kunachowicz H., Nadolna I., Przygoda B., Iwanow K. (2005): Tabele składu i wartości odżywczej żywności. Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa
  5. Kunachowicz H., Nadolna I., Wojtasik A., Przygoda B., Iwanow K. (2007): Liczymy wapń w diecie. Wyd. Lekarskie PZWL, Warszawa, 24-30
  6. Wojtasik A., Jarosz M., Stoś K. (2012): Składniki mineralne. [w:] Jarosz M. (red.): Normy żywienia dla populacji polskiej- nowelizacja. Wyd. IŻŻ.